Nederlanders leven in een hypernerveuze samenleving. Dat stelt de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving afgelopen september in haar adviesrapport. Bijna de helft van de Nederlandse bevolking krijgt ooit in zijn leven te maken met mentale problemen. De Raad roept dan ook op: ‘Trap op de rem en werk samen aan een meer ontspannen samenleving.’ Hoe? Door ouderwets lummelen! Maar wat is dat eigenlijk, lummelen? En hoe doe je dat in een druk gezinsleven?
Zaterdagochtend 8:30 uur. Spitsuur bij Carolien en Jordy (beiden 38) in Eindhoven. Op de keukenvloer liggen stapeltjes kleren. Tessy (5) kleedt zich aan voor de zwemles. Luna van 3 roept van boven om hulp. Ze zit op de vloer van haar slaapkamer, met één been in haar witte maillot. ‘Zit er nou plas in je onderbroek,’ verzucht Carolien als ze boven aankomt. Ze hoort Tessy vanuit de keuken roepen dat ze haar onesie niet aankrijgt. Ja hoor, Carolien gaat al naar beneden. En dan weer naar boven, waar Luna opnieuw in haar onderbroek heeft geplast. Vlug trekt Carolien een nieuwe uit de kast: ‘De derde van vandaag.’ Leuk en aardig, dat lummelen, maar als werkende ouder met thuiswonende kinderen niet haalbaar. Toch?
Niks niksen
Lummelen kan inderdaad voelen als een extra taak op de to-do-lijst, maar volgens Rozemarijn Van Pagée, orthopedagoog-generalist bij praktijk Kinder- en jeugdpsychologie Utrecht, moeten ouders het niet te groot maken. ‘Als de kinderen rustig spelen, denken ouders vaak: nu kan ik snel de vaatwasser uitruimen.’ Ze kunnen zo’n moment beter gebruiken om even op de bank te zitten en vanaf een afstandje te genieten van het spel van hun kind. Daarmee geven ze ook het voorbeeld: je hoéft niet altijd bezig te zijn.
Soms zijn er momenten dat lummelen even niet lukt. En dat is ook oké, vindt Olga Mecking, schrijfster van het boek Niksen. ‘Ik ben er momenteel heel slecht in. Ik heb een baby van drie maanden die in alles van mij afhankelijk is. Zes jaar geleden schreef ik een boek over niksen, maar nu lukt het mij zelf even niet om het in praktijk te brengen.’
Eerst koffie
Lummelen, niksen, Mecking gebruikt de woorden door elkaar heen. Wat is lummelen eigenlijk? Van Pagée, naar eigen zeggen zelf niet zo goed in lummelen, omschrijft het als het nemen van een loos moment, waarin je doet waar je op dat moment zin in hebt. Zonder doel, nut of vooraf bedachte invulling. Mecking vult aan dat ouders zelf kunnen bedenken wat lummelen voor hén betekent. Drink bijvoorbeeld een kop thee, staar naar buiten, kijk naar je kind of dagdroom een beetje.
In zijn boek Concentratie spreekt Stefan van der Stigchel, hoogleraar Cognitieve Psychologie aan de Universiteit Utrecht, over ´aandachtsrituelen´. Dit zijn momenten van rust, tussen taken door. Hij adviseert in zijn boek om in zo’n rustmoment activiteiten te doen die vanzelf gaan, zonder dat je erbij na hoeft te denken. Op die manier kun je je werkgeheugen leeg maken. Volgens zijn boek is het uitruimen van de vaatwasser een prima lummel-activiteit, maar dan zonder afleidende prikkels van kinderen of een podcast erbij.
Goed nieuws voor ouders die ’s ochtends gehaast hun kind naar school brengen: zij kunnen zonder schuldgevoel de werklaptop nog even dicht laten. Van der Stigchel schrijft dat je beter eerst een wandeling kunt maken of een kop koffie kunt drinken; dan ga je met meer concentratie aan de slag.
Luie patiënt
Lummelen terwijl je kind thuis is kan voelen als iets stiekems. Zoals chocola eten achter de deur van het keukenkastje, zodat je kind je niet betrapt. Gelukkig zijn er ook manieren om sámen met je kind te lummelen. Van Pagée noemt bijvoorbeeld: met je kind op de bank zitten, iets drinken na school, buiten voelen wat voor weer het is of samen tekenen zonder plan. ‘En leg je laptop of telefoon dan even weg.’
Mecking is gepokt en gemazeld als moeder van vier. Haar advies? Speel tijdens een fantasiespel met je kind een rol die weinig energie kost. Laat je bijvoorbeeld bedienen als klant in het restaurant van je kind. Of wees de patiënt terwijl je kind voor dokter speelt: ‘Dan kan je even heerlijk liggen luieren.’
Doorpezen
Lummelen biedt meer dan alleen ontspanning. Van der Stigchel schrijft in zijn boek dat je door dagdromen creatiever wordt. Door even niets te doen is er ruimte om na te denken over je zelfbeeld, je verlangens en je dromen. Daardoor kun je bewustere toekomstplannen maken. Van Pagée geeft aan dat regelmatig rust nemen de band met je kind kan verbeteren en zowel ouder als kind creatiever en speelser worden. ‘Vertraag samen maar een beetje,’ is haar devies.
Luna van drie beheerst de kunst van het vertragen nog prima. Ze zit lachend op de grond en heeft haar derde onderbroek aan. De andere kleren liggen nog om haar heen en ze maakt geen enkele aanstalten om die aan te trekken. ‘Opschieten Luna, zegt Carolien, ‘We moeten nog ontbijten, de schoenen aandoen en over een halfuur begint de dansles. Dat betekent: doorpezen!’ Luna hoort het lachend aan en blijft zitten waar ze zit. Lummelen haalbaar? Neem de tijd om te kijken naar je kind en het antwoord komt vanzelf.
* De namen van Carolien, Jordy, Tessy en Luna zijn gefingeerd uit privacyoverwegingen. Namen zijn bekend bij de redactie.
Geef een reactie